65 Trelawney Rd, Fillan Park, Pietermaritzburg, 3201 +27 33 846 9900
Ingonyama Trust warns Minister’s decision will disrupt community disbursements and tenure approvals
Izindaba Nemicimbi
Ingonyama Trust ixwayisa ngokuthi isinqumo sikaNgqongqoshe sizophazamisa ukukhokhwa kwemali emphakathini kanye nokuvunyelwa kwesikhathi sokuphatha.
📅 19 March 2026 📍 Pietermaritzburg
Ikhaya › Izindaba Nemicimbi › Ingonyama Trust ixwayisa ngokuthi isinqumo sikaNgqongqoshe sizophazamisa ukukhokhwa kwemali emphakathini kanye nokuvunyelwa kwesikhathi sokuphatha.
I-Ingonyama Trust (IT) isiqaphele isinqumo sikaNgqongqoshe Wezokuguqulwa Komhlaba Nokuthuthukiswa Kwezindawo Zasemakhaya sokuqeda ubulungu bamalungu asele eBhodi Le-Ingonyama Trust nokubeka lesi sikhungo ngaphansi kwamalungiselelo okubusa kwesikhashana ngezincwadi ezithunyelwe izolo ebusuku mhla ziyi-18 kuNdasa 2026 cishe ngo-23h00.

Ngokwencwadi kaNgqongqoshe, isinqumo sokugcina sathathwa ngemuva kokubonisana ne-Ingonyama kanye noNdunankulu waKwaZulu-Natali. Akukho okukhulunywa ngakho ngokubonisana neNdlu Yesifundazwe Yabaholi Bendabuko yase-KZN encwadini evela kuNgqongqoshe eshiya umbuzo wokuthi ngabe amaKhosi axoxiswane yini ngaphambi kokuba lesi sinqumo sithathwe.

UNgqongqoshe uthi lesi sinqumo sisekelwe kulokho okuchazwa njengokuwohloka kobudlelwano bokubusa, ukuhlukana kwangaphakathi phakathi kwamalungu, ukwesula kwamalungu amaningana ngaphambi kokuphela kwesikhathi sawo, ukungazinzi ezinhlakeni zokubusa zesikhungo, ukukhathazeka ngokusimama kwezinqubo zokwenza izinqumo, izingozi ekuphathweni okusemthethweni kwe-Trust kanye nomhlaba wayo, isidingo sokuvikela intshisekelo yomphakathi, kanye nenhloso eshiwoyo yokwakha kabusha iBhodi ukuze kubuyiselwe ukubusa okuzinzile.

Incwadi kaNgqongqoshe iqhubeka ibonise ukuthi kuzoqokwa uMqondisi ozokwengamela ukuphathwa kwansuku zonke kweTrust ngokwesigaba 49(3) soMthetho Wokuphathwa Kwezimali Zomphakathi, ka-1999, kuyilapho kulandelwa inqubo yokwakha kabusha iBhodi.

INgonyama Trust ikhathazekile kakhulu ngokuthi ngaphandle kokuthi ayihambisani nohlaka lwezomthetho olulawula iTrust, umphumela osebenzayo walesi sinqumo ukumisa izinqubo ezibalulekile zezikhungo ezithinta ngqo imiphakathi yendabuko.

Izimali ezicelwe amaKhosi ukuze kuzuze imiphakathi yendabuko azikwazi ukuqhubeka ngaphansi kwezimo zamanje, futhi ukuvunyelwa okuhlobene nezicelo zamalungelo obunikazi nakho akukwazi ukuphothulwa. Lezi akuzona izinkinga zokubusa ezingacacile. Zinemiphumela esheshayo emiphakathini, zibeka ingcindezi enkulu ekusebenzeni kwesikhungo, futhi zibeka engcupheni yokubambezeleka kokusekelwa kwentuthuko, izinqubo zokuphathwa komhlaba kanye nokuphepha okuhlobene nelungelo lobunikazi kwabazuzi abathintekile.

INgonyama Trust ithatha lolu daba ngaphansi kokubuyekezwa okuphuthumayo, njengoba ukuqedwa okusolwayo kungahambisani noMthetho weNgonyama Trust waKwaZulu-Natal kanye neMithethonqubo Yokuphatha esebenzayo.

I-Trust igcizelela ukuthi izikhala azimisi ngokuzenzakalelayo ukuba khona noma ukusebenza okusemthethweni kwegunya elibalisayo. UMthetho ucabangela ngokusobala ukuqhubeka, futhi ukuba khona kokucindezeleka kokuphatha akunakubhekwa ngokusemthethweni njengezizathu ezizenzakalelayo zokususa ngempumelelo igunya elibalisayo.

Umthethonqubo 3 weMithethonqubo Yokuphatha uhlinzeka ngendlela izikhala okumele zisingathwe ngayo, okungukuthi kumele zigcwaliswe ngendlela efanayo naleyo amalungu ashiyayo aqokwa ngayo. Ngokombono we-Trust, impendulo efanele yezomthetho ezikhaleni ukuzigcwalisa ngenqubo esemthethweni, hhayi ukubekela eceleni isikhungo uqobo.

Ngaphezu kwalokho, uMthethonqubo 15 uhlinzeka ngendlela yokuqhubeka lapho umhlangano wokuqala ungekho inani elifanele, odinga ukuthi umhlangano owengeziwe ubizwe ngesaziso nokuthi amalungu akhona kulowo mhlangano olandelayo akha inani elifanele lalowo mhlangano. Ngakho-ke i-Trust ikhathazekile ngokuthi indlela yokulawula eyenzelwe ngqo ukuqinisekisa ukuthi ukuqhubeka kubonakala sengathi kusetshenziswe ukuthethelela ukuqedwa kwamaBhodi nokuphazamiseka kwesikhungo.

I-Trust iphinde igcizelele ukuthi noma iyiphi inqubo yokwakha kabusha iBhodi kumele ihambisane ngokuqinile nohlaka lokuqokwa oluchazwe kuMthetho, kufaka phakathi izidingo zokubonisana ezisebenza ezigabeni ezifanele zamalungu. Noma yikuphi ukuphambuka kulolo hlaka kuyingozi yokwenza kube kubi kakhulu ukungalungi kwezomthetho okuvele kuvela kulesi sinqumo samanje.

I-Ingonyama Trust isalokhu izibophezele ekubuseni okusemthethweni, ukuzibophezela, inqubo efanele kanye nokuvikelwa kwezintshisekelo zemiphakathi ehlala ezweni le-Ingonyama Trust.

I-Ingonyama Trust igcina wonke amalungelo ayo futhi izoxhumana kabanzi ngemigudu efanele.

Kukhishwe yi:

Ingonyama Trust (IT)

Imibuzo yabezindaba:

Simpiwe Mxakaza

Ucingo: 033 846 9900 / 083 845 4888

I-imeyili: simpiwe.mxakaza@ingonyamatrust.org.za

← Buyela Kuzo Zonke Izindaba Nemicimbi